Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
12 / 6 / 2022

Έχει τύχει να δω ελληνικά λογοτεχνικά κείμενα με φανταστικά ονόματα γραμμένα με λατινικούς χαρακτήρες, και είναι ένα από τα πιο κακόγουστα πράγματα που, κατά τη γνώμη μου, μπορείς να συναντήσεις.

Τι θέση μπορεί ποτέ να έχουν, μέσα σε ένα ελληνικό κείμενο, οι λέξεις γραμμένες με λατινικούς χαρακτήρες;

Μόνο δύο περιπτώσεις μού έρχονται στο μυαλό.

Η πρώτη: Επωνυμίες εταιριών. Πχ, Microsoft. Εντάξει, μη γράψεις και Μάικροσοφτ.

Η δεύτερη: Λατινικά ρητά. (Αλλά αυτό συνήθως δεν μπορεί να προκύψει σε ιστορίες που διαδραματίζονται σε φανταστικούς κόσμους, όπου, κανονικά, τέτοια λατινικά ρητά δεν υπάρχουν.)

Το να γράφεις ονόματα με λατινικούς χαρακτήρες αντί με ελληνικούς μέσα σε λογοτεχνικό κείμενο μού φαίνεται τελείως ανόητο. Ακόμα κι αν τα ονόματα είναι ξεκάθαρα λατινικά, όπως James, στο λογοτεχνικό κείμενο πρέπει να γράψεις Τζέιμς (ή Τζέημς, αν σ’αρέσει καλύτερα)· γιατί το κείμενό σου είναι ελληνικό, γαμώτο!

Πόσω μάλλον τα φανταστικά ονόματα όπως Ράθανταλν. Δεν έχει κανένα νόημα να γράψεις Rathadal. Έτσι κι αλλιώς, αυτό το όνομα δεν υπάρχει· είναι κάτι που το φτιάχνεις εσύ, από τη φαντασία σου. Γιατί να είναι γραμμένο σε άλλη γλώσσα από την υπόλοιπη που γράφεις το κείμενό σου;

Αυτό θυμίζει τη σφαλερή λογική κάποιων ότι «τέτοια πράγματα δεν είναι ελληνικά» και, άρα, πρέπει να γράφονται με λατινικούς χαρακτήρες. Λες και όλα τα σύγχρονα ονόματα που χρησιμοποιούμε είναι ελληνικά! Ορισμένα είναι όντως ελληνικά – όπως, πχ, Δημήτρης (προερχόμενο από τη Δήμητρα) – ορισμένα είναι εξελληνισμένα – όπως Μιχάλης (προερχόμενο από το Μιχαήλ που είναι εβραϊκό) – και υπάρχουν και κάποια λίγα που δεν έχουν εξελληνιστεί αλλά χρησιμοποιούνται ως έχουν, όπως Γαβριήλ.

Δεν είναι μη-ελληνικό να γράφεις φανταστικά ονόματα με ελληνικούς χαρακτήρες. Ελληνικότατο είναι. Αν μη τι άλλο, με την ελληνική γλώσσα μπορείς να γράψεις το οποιοδήποτε όνομα χωρίς να υπάρχει καμία αμφιβολία σχετικά με την προφορά του. Αντιθέτως, αν γράψεις κάτι με λατινικούς χαρακτήρες – στα αγγλικά, δηλαδή – υπάρχει πάντα αμφιβολία σχετικά με την προφορά του. Αν γράψεις Kyrin, πώς προφέρεται; Κάιριν, ή Κίριν; Δεν ξέρεις, εκτός αν κάποιος σού πει. Στα ελληνικά, απλά θα γράψεις Κίριν, άμα θες να πεις Κίριν, και τελειώνει το θέμα.

Πού είναι το πρόβλημα με τα φανταστικά ονόματα και την ελληνικά γλώσσα;

Μόνο, ίσως, στις κακές νοοτροπίες κάποιων.

Εμένα προσωπικά το να γράφεις ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο με λατινικά ονόματα μέσα μού φαίνεται το λιγότερο αντιλογοτεχνικό.

 

 

Επίσης . . .

Επιλογές Οκτωβρίου (6/10)


Jon Ching (παράξενη τέχνη) — Busy Bodies (φιλμ μικρού μήκους) — Διαλυμένα αυτοκίνητα στο Λονδίνο του ’90 — Το Μικρό Βιβλίο της Ειρήνης (1970) — Walter Simonson (φανταστική τέχνη) — Kelly Freas & Star Trek — Virgil Finlay & A. Merritt — Mick Farren (1943 - 2013) (ροκ μουσικός, συγγραφέας φαντασίας) — Panic (φιλμ μικρού μήκους – 1979) — Οι μύθοι του La Fontaine με εικόνες του Percy J. Billinghurst — Boris Artzybasheff (τέχνη, οι Μύθοι του Κόσμου) — Adventures of Monsieur De Mailly του David Lindsay (1876-1945) — Styrbiorn the Strong, του E. R. Eddison (1882-1945) — 10 νοτιοκορεάτικες ταινίες επιστημονικής φαντασίας — Bastardica (μπασταρδεύοντας γραμματοσειρές) — Wyrd Daze (περιοδικά, δωρεάν)

 

Βιβλιοκριτική: Swords and Deviltry· Swords Against Death, του Fritz Leiber


Έχω δύο ανθολογίες που περιλαμβάνουν, συνολικά, όλες τις ιστορίες του Fritz Leiber με τον Fafhrd και τον Gray Mouser. Παλιότερα, είχα διαβάσει μια ιστορία από τη δεύτερη ανθολογία· δεν θυμάμαι ποια ακριβώς, αλλά θυμάμαι ότι μου άρεσε. Τώρα, αποφάσισα να διαβάσω και τις δύο ανθολογίες, ξεκινώντας από την πρώτη, κανονικά.

Έχω ακούσει πολλά για τον Fritz Leiber, ειδικά για τις ιστορίες του με τον Fafhrd και τον Gray Mouser στην Lankhmar, και μάλιστα από διάφορους γνωστούς συγγραφείς (όπως Moorcock, για παράδειγμα). Οι περισσότεροι φαίνεται να τον θαυμάζουν: ίσως να τον θεωρούν και κάτι το ιδιαίτερο. Αυτό είχε δημιουργήσει μέσα στο μυαλό μου μια κάποια εντύπωση για τον Leiber η οποία δεν βγήκε πραγματική, δυστυχώς. Δεν απογοητεύτηκα ακριβώς από όσα που έχω διαβάσει ώς τώρα, αλλά δεν ήταν και εκείνο που περίμενα. Περίμενα κάτι που θα με συνεπάρει και θα με ξαφνιάσει όπως το Amber του Zelazny· όμως δεν είναι τέτοιο πράγμα. Όχι για εμένα, τουλάχιστον.

Μέχρι στιγμής έχω διαβάσει τα πρώτα δύο βιβλία – το Swords and Deviltry και το Swords Against Death – δηλαδή, τη μισή πρώτη ανθολογία. Αυτά τα δύο βιβλία, φυσικά, περιλαμβάνουν διάφορες ιστορίες, διάφορες περιπέτειες του Fafhrd και του Mouser. Μην ξεχνάτε ότι ο Leiber έγραφε για περιοδικά, οπότε υποχρεωτικά οι ιστορίες είναι μικρού μήκους η καθεμία· όμως είναι πολλές. Και εδώ δεν είναι τοποθετημένες με τη σειρά που τις έγραψε ο Leiber, αλλά με την ιστορική τους συνέχεια – έτσι όπως ο Leiber τις κατέταξε ύστερα από χρόνια. Οι ιστορίες, όμως, που είχε γράψει παλιότερα διαφέρουν αρκετά από τις νεότερες – και το καταλαβαίνεις εύκολα ότι γράφτηκαν πριν. Αυτές οι παλιότερες ιστορίες είναι απλές περιπέτειες όπου δυο τυχοδιωκτικοί ήρωες συναντούν κάτι παράξενα ή επικίνδυνο, ή και τα δύο μαζί, και κάπως το προσπερνάνε ή το κατατροπώνουν, και συνεχίζουν τον δρόμο τους, πηγαίνοντας σε άλλες περιπέτειες. Οι νεότερες ιστορίες μοιάζει να έχουν περισσότερο υπόβαθρο και να ασχολούνται πιο πολύ με τον κόσμο γύρω από τους ήρωές μας, καθώς και με το ποιοι πραγματικά είναι αυτοί, και τι θέλουν. Γενικά, είναι πιο γεμάτες, ας πούμε, από πληροφορίες. Οι δύο πρώτες ιστορίες, δε, στο Swords and Deviltry είναι ξεκάθαρα ιστορικό υπόβαθρο του Fafhrd και του Mouser· και είναι και οι δύο αρκετά καλές. Προσωπικά, προτιμώ αυτή του Mouser: είναι τρομερά διαβολική και ατμοσφαιρική. Αυτή του Fafhrd είναι... έτσι κι έτσι· και νομίζω ότι κάποιος θα μπορούσε να την ονομάσει ακόμα και «μισογύνικη» με όλες αυτές τις «καταπιεστικές γυναίκες-μάγισσες» της φυλής του Fafhrd· αλλά δεν πιστεύω ότι η πρόθεση του συγγραφέα ήταν τέτοια.

Το γεγονός, όμως, ότι μπλέκει ιστορίες που έγραψε παλιότερα με ιστορίες που έγραψε μετά δημιουργεί κάποια κενά, ίσως και κακώς εννοούμενες παραδοξότητες. Αν και καταφέρνει αρκετά καλά να συνδέσει μεταξύ τους όλες αυτές τις ιστορίες που έγραψε σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, σου δίνεται η εντύπωση ότι μερικά πράγματα δεν δένουν ακριβώς. Και το πιο χτυπητό είναι ότι στην πρώτη ιστορία με τον Gray Mouser – αυτή την ιστορία που μου άρεσε πάρα πολύ – ο Mouser είναι μάγος, και κάνει μάλιστα κάποιες πολύ διαβολικές και ισχυρές μαγείες. Στις επόμενες ιστορίες, ωστόσο, δεν φαίνεται ο Mouser να έχει καμία μαγική γνώση! Πώς είναι δυνατόν αυτό; Εγώ περίμενα ότι κάπου και στις επόμενες περιπέτειες ο Mouser θα έκανε κάτι το μαγικό. Μετά από δύο ολόκληρα βιβλία, όμως, δεν έχει κάνει τίποτα...

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Σεπτεμβρίου (22/9)


Η «σατανική» Σταχτοπούτα του Netflix — Έξι Μέρες στον Luna One — Solarpunk πραγματικότητα — Η «κοσμική αμνησία» των μαύρων τρυπών — Το κρυφό περιοδικό επιστημονικής φαντασίας — Ιστορίες με λυκανθρώπους (1828-1931) — Οι παράξενες ιστορίες του Bertram Atkey — Ιστορίες με τρολ — Professor H's Wayback Machine — Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων της επιστημονικής φαντασίας — Εικονογραφήσεις του Harry Clarke για τα παραμύθια του Hans Christian Andersen — Paul Vincent Woodroffe (1875–1954) — Ντοκιμαντέρ για την επιστημονική φαντασία και άλλα σχετικά — 10 B-movies επιστημονικής φαντασίας — Symphonie Fantastique — Ένα παλιό βιβλίο «μεταμορφώσεων» — Η τέχνη του Eugene Tssui — Zendik Farm Arts Commune — King Gizzard & The Lizard Wizard — και πολύ περισσότερα έρχονται στο LinX